योगेन्द्र उपाध्याय "पुष्प"

कैले कैले मेरो मनमा विचार आँउछ
तिम्रो त्यो कपालमा जुम्रा छ, चाँया छ,
त्यसलाई कुहिएको प्रोटिन भन्न मिल्छ
तर प्रिये साहित्यमा रेश्मी भनिन्छ
कैले कैले मेरो मनमा विचार आँउछ
तिम्रो त्यो आँखामा कचेरा छ, नुन पानी छ,
त्यसलाई गाँउघरको कुवाँ भन्न मिल्छ,
तर प्रिये साहित्यमा गाजलु भनिन्छ

भाषण नं. १ दृश्य र अदृश्यमा
नेता- यो गाँउको आमूल परिवर्तन गर्छु (भोकै नाङ्गै बनाएर)
खोलामा पुल बनाउँछु (मेरो घरमा सिमेन्ट आँउछ)
बाटो बनाउँछु (छोराको अमेरिका जाने बाटो खुल्छ)
शान्ति आँउछ देशमा (द्धन्द्ध हुँदा लुट्न सजिलो)
हत्या हिंशा रोक्छु मैले (नयाँ आयोग, आफन्तको रोजगार)
शिक्षित गराउँछु सबै जन्ता (भैगो, आन्दोलन गर्नलाई)

माया दुई आत्माको मिलन हो भने,
मरेपछि प्रेम गर
मायामा सुख मिल्छ भने,
कर्मयोग बन्द गर
मायामा संसार भुलिन्छ भने,
मधुशाला बन्द गर

प्रीये तिम्रो न्यानो यादले,
सिरकको काम नगर्दो रहेछ
प्रीये तिम्रो मीठो मायाले,
भोको पेट नभर्दो रहेछ

मेरी यौटी साथी लाई कसैले प्रेम प्रस्ताव राख्यो र उ पनि त्यो प्रेम प्रस्ताव केटालाइ मन पराउँछे । उसले म के गरुँ दाई – भनी सुझव मागी मसँग । उसैलाइ सुझाव दिन लेखिएको पत्रात्मक निबन्ध हो यो ।
साथी, “प्रेम र भविष्यको अन्तरसम्बन्ध” यसको पाठ तिमीले बारम्बार सुनेकी हौली र पढेकी पनि…… । जुन मैले तिमीलाइ पुनरुक्ति गरेर बोर गर्न चाहन्न । तिमीमा सोँच्न सक्ने क्षमता छ र आत्मनिर्भर पनि छ्यौ तिमी, तिमीलाई आदर्शवाद सिकाउनु पनि मेरो लक्ष्य होइन । म चाहन्छु तिमी यथार्थको पहिचान गर्न सक र त्यसको पहिचान गर्न मेरो लेख अवश्य सहायक सिद्ध हुनेछ ।

दिनेश आज बिहान चार बजे उठ्यो । हु न त सँधैजसो दुइ बजे उठ्ने उ, आज अबेला उठेको हो । कहिल्यै नबोल्ने र घर बाहिर धेरै ननिस्कने दिनेश केहि दिन देखि निकै बेरसम्म बाहिरको बाहिरै रहन्थ्यो आजकाल । उ एक्लो थियो उसको कोठामा, त्यसकारण ले नै होला उसको फर्कने कुनै निश्चित समय पनि थिएन कहिले ८ बजे नै आइपुग्थ्यो भने कहिले १२ बजेसम्म पनि उसको अत्तोपत्तो हुन्थेन । उ चाँडै फर्केको बेलामा बि.बि.सी. नेपाली सेवा सुन्न छुटाउँथेन तर सुन्न सुरुवात गरेको ५ मिनेट नबित्दै रेडियो बन्द गरेर विस्तरामाथि हुर्याइदिन्थ्यो र दाह्रा किटेर दबीएको गर्जन गर्दथ्यो...... सहमति जुटाउने प्रयास, संविधान समयमा नबने देशको शुन्य समय, सेना समायोजन र शान्ती प्रकृया बस् यत्तिमात्र हो तिमीहरुले गर्नसक्ने.............. ।

गणतन्त्रको आश देखाएर मलाई झनै गाडिदै छ । मेरो छातिमा खुट्टा राखेर उच्च ओहोदामा पुगेकाहरुले मलाई सँधै सिंढिको रुपमा प्रयोग गरेका छन् । जति जनाको छाति उनीहरुले पाउन सके त्यतिनै उनीहरुले आफूलाई चन्द्रमाको समीपमा लान सक्षम भएका छन् र हामी आज भन्दा भोली र भोली भन्दा पर्सि झनै गाडिंदै गइरहेका छौं । त्यसैले आज लाग्छ डेमोक्रेसीको नाममा नेता (ले दे मोह कुर्सी) भन्दै जनतासँग मात्र कुर्सी मागिरहेका छन् र गणतन्त्रको प्रलोभन देखाएर नेपालीमाथि गाडतन्त्र अपनाइरहेका छन् ।

के म नेपाली हुँ मैले यदि सत्यको पक्ष लिएँ भने म नेपालको विभीषण कहलाउँछु नेपाल आमाको कुपुत्र कहलाउँछु । मैले यदि ढाँटीन भने म देशको कलँक बन्नेछु म आफ्ना देशका शहीदहरुको नजरमा नीच सावित हुनेछु । मैले यदि देखेको भनेँ भने म सम्पुर्ण नेपाली समाजबाट तिरस्कृत हुनेछु आफ्ना मान्यजनबाट श्रापित हुनेछु । मैले आदर्श भन्दा यथार्थलाइ अँगालेँ भने म आफ्नो नेपाली हुनुको पहिचान गुमाउनेछु सगरमाथाबाट आफ्नो अधिकार मेटाउने छु । मैले जस्तो वर्तमान समय छ त्यहि सोँचे भने म पशुपतिनाथको कृपादृष्टीबाट बिाचत हुनेछु नेपालको नुन सोझो नगरेको सावित हुनेछु । मैले यदि साँचो बोले भने शायद नेपालका झरनाले मेरा प्यास मेटाउनेछैनन् किनकि मैले यदि साँचो बोलेँ भने भारतको सपोर्टर हुन्छु भारतीय विस्तारवादको एउटा दुत हुन्छु तर म भन्न चाहन्छु खोक्रो आदर्शमा मैले मलाइ खाँटी नेपाली भन्न भन्दा आफुलाइ जन्मेको नेपाल आमाबाट र भारत माताको कोखमा हुर्केको व्यक्ति भन्न रुचाउँछु । मैले आफुलाइ नेपाली ४० प्रतिशत र भारतीय ६० प्रतिशत भनाउनुमा मलाइ खेद छ तर म विवश छु बाध्य छु यी शब्दहरु दिमागमा ल्याउनासाथ म तराजु झैँ हुन्छु आफुलाइ एउटा गहिरो अनिर्णयमा पाउँछु र फाइनली यो निष्कर्शमा पुग्छु म मा म शत प्रतिशत नेपाली भनाउन लाएकको के छ र

मसँग भएका मेरा सम्पुर्ण बौद्धिकताहरु खर्च गरेर एउटा निबन्ध रचना गर्न मन लागिरहेछ मलाइ, म चाहन्छु मेरो निबन्ध त्यस्तो होस् जुन अहिलेसम्म रचित निबन्ध भन्दा फरक धारमा बगोस्, म चाहन्छु मेरो निबन्ध यौटा युगबाट अर्को युगमा प्रवेश गराउने साधन बनोस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धमा प्रकृतिको सुगन्ध होस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धमा समयको रौद्रता होस्, म चाहन्छु मेरो निबन्ध सुर्यको सप्तरँग होस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धले अन्टार्कटिकाको हिउँ पगालोस, म चाहन्छु मेरो निबन्धले हतोत्साहित देशलाइ उत्साह गर्न सिकाओस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धले भत्केका सिमानाहरुको सहि सिमाङ्कन गर्न सकोस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धले बगिरहेको पानीले जीर्ण खेतमा रक्तसञ्चार गराओस्, म चाहन्छु मेरो निबन्ध बुढा बाजेको लौरो बनोस्, म चाहन्छु मेरो निबन्धले त्यो सबथोक परिवर्तित गरोस् जुन परिवर्तन हुन अत्यन्त जरुरी छ ।

फ्रान्समा भर्खरै यौटा नियम बनाइयो तर त्यो सोँचेअनुरुप सफल हुन सकेन, हुनसक्छ फ्रान्सले त्यो नियम आफ्नो क्रीष्टियानीटि मुस्लीज्म माथि लाद्न चाहेको हो या हुनसक्छ आफ्ना देशका आधा नारीलाई स्वतन्त्रताको श्वाँस लिन अनुरोध गरेको हो, या यो पनि हुनसक्छ उसले आफ्नो देशको सुरक्षाको लागि प्रत्येक मानिसलाइ उसको अनुहारबाट उसलाई चिन्न चाहेको हो तर जे सुकै भएपनि फ्रान्समा जुन बस्तु हटाउन खोजीएको थियो त्यो हट्न सकेन त्यो टाँसीएर बसेको बस्तु हो “बुर्का” ।